Açık anahtarlı kriptografinin BT ortamınızın neresinde bulunduğunu öğrenmeden post-kuantum algoritması seçmeyin. NIST, Ağustos 2024'te FIPS 203, 204 ve 205'i yayımladı ve kurumların geçişe şimdiden başlaması gerektiğini söylüyor. Bu standartlar neye geçileceğini söyler. Bugün neyi çalıştırdığınız konusunda ise hiçbir şey söylemezler ve bunu öğrenmek işin en yavaş kısmıdır.
Takvimler sizden ne bekliyor
NIST'in proje sayfasına göre NIST IR 8547'deki geçiş takvimi uyarınca kuantuma karşı savunmasız algoritmalar kullanımdan kaldırılacak (deprecated) ve 2035'e kadar NIST standartlarından tamamen çıkarılacak; yüksek riskli sistemler ise bundan çok daha erken geçecek. IR 8547 taslağının sayfasında, nihai sürümün taslağın yerini 27 Ekim 2026'da aldığı kayıtlı. Elimizdeki kaynaklar savunmasız standartları ve daha erken yüksek riskli tarihleri listelemiyor, bu nedenle bunları NIST'in kendi metninden okuyun.
Birleşik Krallık NCSC'si, PQC geçiş takvimlerine ilişkin rehberinde bu takvimi BT ekibinin bütçeleyebileceği kilometre taşlarına çeviriyor:
| Tarih | NCSC'nin beklentisi |
|---|---|
| 2028 | Geçiş hedeflerini belirlemek, kapsamlı bir keşif çalışmasını tamamlamak, ilk planı oluşturmak |
| 2031 | Erken ve en yüksek öncelikli geçişi gerçekleştirmek; planı tam bir yol haritasına dönüştürmek |
| 2035 | Tüm sistem, hizmet ve ürünlerin geçişini tamamlamak |
Envanter, 2028 için öngörülen üç görevin hepsini besler. Envanter zayıfsa diğer ikisi tahminden ibaret kalır.
Listeye neler girer
Hedef, asimetrik açık anahtarlı kriptografiye dayanan her şeydir; NCSC'ye göre kuantum bilgisayarlar bunu kırabilecek. NCSC'nin keşif bölümü şu alanları kapsıyor:
- iç kullanıcılar ve dış taraflar için işlettiğiniz sistemler ve hizmetler;
- ürettiğiniz veya kullandığınız, kriptografi, güvenlik, iletişim ya da veri işleme işlevi olan ürünler;
- yazılım uygulamaları ile yönlendirici, anahtar (switch), ağ geçidi, VPN ve baz istasyonu gibi ağ donanımları;
- mobil cihazlar, sunucular ve iş istasyonları;
- iletişim işlevi olan IoT ve ICS cihazları, kullanıcılara verilen token'lar ve sahada kurulu cihazlar ile sensörler;
- elinizdeki veriler, beklenen ömürleri, bir saldırgan için değerleri ve aktarım sırasında ve beklemede nasıl korundukları.
Sertifikalar bu listede açıkça geçmiyor, ancak NCSC'nin kurumsal PKI için ayrı bir bölümü var. Herkese açık web sertifikalarını, iç CA'ları, istemci sertifikalarını ve kod imzalama anahtarlarını ayrı satırlar olarak ekleyin; bu bizim değerlendirmemizdir, NCSC'nin değil. Yönetilen hizmet sağlayıcıları da ekleyin.
Bu, resmi bir varlık envanteri değil. Her sistemin niteliğini, ölçeğini, sürümünü, yama düzeyini ve bağımlılıklarını kaydedin; sistem başına bir satır yeterlidir.
Envanterler nerede yanlış gider
Üç noktaya bilinçli olarak bakmak gerekir, çünkü hiçbiri sertifika dökümünde veya paket listesinde görünmez: uygulama koduna ya da yapılandırmaya gömülmüş anahtarlar, bir HSM'de tutulan imzalama anahtarları ve bir sunucu gibi güncelleyemeyeceğiniz gömülü ve sahadaki cihazların firmware'i. NCSC, uzun ömürlü donanımı ve seyrek yenileme döngülerini bir kısıt olarak belirtiyor; bu kısıt en çok bu cihazlarda hissedilir.
Bir haftada listelemek
Çekirdek hizmetlerden ve birbirlerine bağımlılıklarından başlayarak yukarıdan aşağıya ilerleyin; bu bakış yetmediği yerde aşağıdan yukarıya geçin. Küçük bir ekip için uygulanabilir bir dağılım:
- Birinci gün. Temel hizmetleri ve her birinin işlediği verileri listeleyin, yıllarca gizli kalması gereken verileri işaretleyin. Yanıtlar en uzun sürdüğü için aşağıdaki tedarikçi e-postasını aynı gün gönderin.
- İkinci ve üçüncü gün. İşlettiğiniz tüm CA'lardan sertifika listelerini dışa aktarın ve sertifika satın alan her ekipten kendi listesini isteyin. VPN ve uzaktan erişim yapılandırmalarını ekleyin. Geliştirip çalıştırdığınız yazılımlar için SBOM'ları, lockfile'ları veya paket listelerini toplayın ve bunlarda kriptografik kütüphaneleri ve sürümlerini arayın. Depolarda ve yapılandırma dizinlerinde commit edilmiş özel anahtarları ve sertifikaları arayın; her bulgu bir satırdır ve depodaki bir özel anahtar zaten düzeltilmesi gereken bir sorundur.
- Dördüncü gün. Dış ve iç uç noktalara bir TLS tarayıcısı çalıştırın; SSH host anahtarlarını ve ağ geçitlerinizin sunduğu VPN veya IPsec tekliflerini kontrol edin. Sonuçları satırlarınızla karşılaştırın; tarama çıktısı bir çapraz kontroldür, yerine geçmez.
- Beşinci gün. Verileri birleştirin, eksikleri işaretleyin ve doğrulayamadığınız yerlere "bilinmiyor" yazın.
Tek bir e-postaya sığacak tedarikçi soruları:
- Kullandığımız ürün veya hizmetlerinizden hangileri açık anahtarlı kriptografiye dayanıyor ve bunlar hangi kütüphaneleri ve sürümleri içeriyor?
- Tarihleriyle birlikte PQC geçiş planınız nedir?
NCSC, yönetilen sağlayıcıların sizin için işlettikleri hizmetlerde bu değerlendirmeleri yaptığından emin olmanızı söylüyor. Bunu yazılı olarak sormak, bunu nasıl sağlayacağınıza dair bizim önerimizdir.
Listeyi plana dönüştürmek
Her satır için NCSC'nin stratejilerinden birini seçin: yerinde geçiş (in-place migration), yeniden platformlama (re-platform), hizmeti emekliye ayırma, kullanım ömrü sonuna kadar çalıştırma veya riski kabul etme. Açık anahtarlı kriptografi kullanmayan sistemler için işlem gerekmez.
Satırları önce koruduğu verinin ömrüne ve değerine, ardından uzun ömürlü donanıma bağımlılığa göre sıralayın.
Bir süre eski ve yeni sistemlerin yan yana çalışmasını bekleyin. Alternatif algoritma setlerini kolayca destekleyen, yani kriptografik çevikliğe (cryptographic agility) sahip ürünleri tercih edin ve geleneksel algoritma desteğini ne zaman sonlandıracağınıza önceden karar verin.
Algoritmaları ancak bundan sonra seçin. NIST, anahtar oluşturma için ML-KEM'in (FIPS 203), imzalar için ise ML-DSA (FIPS 204) ve SLH-DSA'nın (FIPS 205) çoğu uygulamanın temelini oluşturmasını bekliyor. FIPS 203, gelecekteki bir revizyonda düzeltilecek bir sorunla ilgili bir planlama notu içeriyor; bu yüzden uygulamaya geçmeden önce errata'yı kontrol edin. NIST, Falcon ve HQC'yi hâlâ standartlaştırıyor; değişiklikleri izlemek için PQC proje sayfasına bakın.
Keşif sürecinde destek için danışmanlık ekibimiz değerlendirmeler yürütmektedir.
Nereden başlamalı
- Bir sorumlu belirleyin, bir hafta ayırın ve tedarikçi e-postasını ilk gün gönderin.
- Her sistem için bir satır oluşturun: sahip, amaç, açık anahtarlı kriptografinin kullanıldığı yer, sürümler, bağımlılıklar, veri ömrü, tedarikçi, seçilen strateji, hedef tarih.
- Sertifikaları, VPN yapılandırmalarını ve SBOM'ları toplayın, ardından TLS, SSH ve depo aramalarını çalıştırın.
- Gömülü anahtarları, HSM destekli imzalamayı ve gömülü firmware'i elle kontrol edin; doğrulanmamış her şeyi "bilinmiyor" olarak işaretleyin.
- Satırları veri ömrüne ve donanım bağımlılığına göre sıralayın, her birine bir NCSC stratejisi ve hedef tarih verin; böylece tablo 2028 planınız olsun.
- Yüksek riskli sistemlerin kullanımdan kaldırma tarihleri için nihai IR 8547'yi okuyun ve gerekli olduğu yerlerde iç tarihlerinizi 2035'ten daha erkene koyun.
